Retry Pattern: Her Hatada Tekrar Denemek Doğru mu?

Bir API isteği başarısız oldu. Ne yaparsın?

İlk içgüdü çoğu zaman şudur: tekrar dene. Kulağa mantıklı gelir. Ama yanlış yapılırsa sistemi kurtarmak yerine çökertebilir.

İki Tür Hata Var

Bir isteğin neden başarısız olduğunu anlamadan retry yapmamalısın.

Geçici hatalar kısa süreliğine oluşur. Ağ paketi düştü, servis o an meşguldü, bağlantı koptu. Birkaç saniye sonra tekrar denersen büyük ihtimalle geçer.

Kalıcı hatalar ise retry yapsan da değişmez. Yanlış URL, eksik yetki, geçersiz veri. Kaç kez denersen dene, aynı hatayı alırsın.

Retry yalnızca geçici hatalar için anlamlıdır.

Saf Retry Neden Tehlikeli?

Şöyle düşün: Servis yoğun yük altında yavaşladı ve hata vermeye başladı. Buna bağlı 100 kullanıcı aynı anda hata aldı ve hepsi hemen retry yaptı. Servis üzerindeki yük iki katına çıktı. Daha fazla hata geldi, daha fazla retry yapıldı, yük daha da arttı.

Bu kısır döngüye Thundering Herd denir. Sistemi tamamen çökertebilir.

Çözüm: Bekleyerek Tekrar Dene

Her retry arasına bir bekleme süresi koy. Ve her seferinde bu süreyi biraz daha uzat. Buna Exponential Backoff denir.

İlk retry 500ms sonra, ikincisi 1 saniye sonra, üçüncüsü 2 saniye sonra gibi.

async function retryWithBackoff<T>(
  fn: () => Promise<T>,
  maxAttempts: number = 3,
  baseDelayMs: number = 500
): Promise<T> {
  let attempt = 0;

  while (attempt < maxAttempts) {
    try {
      return await fn();
    } catch (err) {
      attempt++;

      if (attempt >= maxAttempts) throw err;

      const delay = baseDelayMs * Math.pow(2, attempt - 1);
      await new Promise((res) => setTimeout(res, delay));
    }
  }

  throw new Error("Max attempts reached");
}

Bir Sorun Daha: Herkese Aynı Süre

Exponential backoff iyi bir başlangıçtır ama tek başına yetmez.

Aynı anda hata alan 100 kullanıcı yine aynı anda retry yapar çünkü bekleme süresi herkeste aynıdır. Çözüm her kullanıcıya küçük bir rastgele gecikme eklemektir. Buna Jitter denir.

const jitter = Math.random() * 500; // 0–500ms arası rastgele
const delay = baseDelayMs * Math.pow(2, attempt - 1) + jitter;

Bu küçük ekleme retry trafiğini zaman içine yayar ve Thundering Herd’i önler.

Hangi Hataları Retry Etmeli?

HTTP response kodlarına göre basit bir rehber:

Kod	Retry?	Neden?
429 Too Many Requests	Evet	Rate limit, geçici
503 Service Unavailable	Evet	Servis meşgul, geçici
502 / 504 Gateway Timeout	Evet	Ağ sorunu, geçici
500 Internal Server Error	Belki	Duruma göre değişir
400 Bad Request	Hayır	Verin hatalı, kalıcı
401 Unauthorized	Hayır	Auth sorunu, kalıcı
404 Not Found	Hayır	Kaynak yok, kalıcı

function isRetryable(statusCode: number): boolean {
  return [429, 502, 503, 504].includes(statusCode);
}

Dikkat: Aynı İşlemi İki Kez Yapma

Retry yaparken en sık düşülen tuzak budur.

“Ödeme al” isteği timeout aldı ve retry yaptın. Peki ilk istek aslında sunucuya ulaştı ve işlendi mi? Bilmiyorsun. Retry yaparsan kullanıcıdan iki kez ödeme alabilirsin.

Bu yüzden retry yapılacak işlemlerin idempotent olması gerekir. Yani aynı isteği iki kez göndersen bile sonuç değişmemeli.

Bunun en yaygın yöntemi her isteğe benzersiz bir anahtar eklemektir:

const idempotencyKey = crypto.randomUUID();

await fetch("/api/payment", {
  method: "POST",
  headers: {
    "Idempotency-Key": idempotencyKey,
  },
  body: JSON.stringify({ amount: 100 }),
});

Sunucu bu anahtarı görünce “bu isteği daha önce işledim mi?” diye kontrol eder. İşlediyse aynı sonucu döner, tekrar işlemez.

Hepsini Bir Araya Getir

async function retryWithJitter<T>(
  fn: () => Promise<T>,
  maxAttempts = 3,
  baseDelayMs = 500
): Promise<T> {
  let attempt = 0;

  while (attempt < maxAttempts) {
    try {
      return await fn();
    } catch (err) {
      attempt++;

      if (attempt >= maxAttempts) throw err;

      const exponential = baseDelayMs * Math.pow(2, attempt - 1);
      const jitter = Math.random() * baseDelayMs;
      const delay = exponential + jitter;

      await new Promise((res) => setTimeout(res, delay));
    }
  }

  throw new Error("Max attempts reached");
}

// Kullanım
await retryWithJitter(
  () => fetch("/api/payment", { method: "POST" }),
  3,
  500
);

Özet

Her hatayı retry etme — önce geçici mi kalıcı mı olduğunu anla.
Hemen retry etme — bekleyerek dene (Exponential Backoff).
Herkese aynı süreyi verme — rastgele gecikme ekle (Jitter).
Retry yapacaksan işlemin idempotent olduğundan emin ol.
Servis tamamen çöktüyse retry değil, farklı bir strateji gerekir. Bunu bir sonraki yazıda Circuit Breaker ile ele alacağız.

Summary

This article explains the Retry Pattern in distributed systems and why naive retrying can make failures worse instead of better. It covers the Thundering Herd problem, Exponential Backoff, Jitter, retryable vs non-retryable HTTP errors, and idempotency as a prerequisite for safe retrying.

retry-pattern

Retry Pattern: Her Hatada Tekrar Denemek Doğru mu?